Mục lục
Một ngày, website công ty ngừng hoạt động vì tên miền hết hạn — và doanh nghiệp phát hiện tên miền đứng tên một nhân viên đã nghỉ việc từ ba năm trước. Hoặc khi muốn đổi đơn vị bảo trì, doanh nghiệp mới biết hosting, tài khoản quản trị và cả bản quyền giao diện đều nằm trong tài khoản của agency cũ. Đây là những tình huống không hiếm, và thường chỉ lộ ra vào lúc doanh nghiệp cần website nhất.
Phần lớn rủi ro này có thể tránh được ngay từ lúc bàn giao website. Bài viết dưới đây của Wecan Group giúp CEO và chủ doanh nghiệp hiểu “sở hữu website” gồm những tài sản nào, nhận biết dấu hiệu website đang “không chính chủ”, cần kiểm tra gì khi nghiệm thu, nên đưa điều khoản nào vào hợp đồng, và làm gì nếu website hiện tại đang nằm trong tay người khác.

7 tài sản doanh nghiệp cần đứng tên hoặc giữ quyền quản trị cao nhất
Website không phải một tài sản duy nhất mà là tập hợp của 7 tài sản. Doanh nghiệp chỉ thực sự sở hữu website khi đứng tên hoặc giữ quyền quản trị cao nhất ở cả 7 mục:
| Tài sản | Doanh nghiệp cần nắm | Rủi ro nếu không |
| 1. Tên miền | Đứng tên doanh nghiệp, thông tin đăng ký chính xác | Mất tên miền, mất email, mất thương hiệu trên mạng |
| 2. Tài khoản nhà đăng ký & DNS | Quyền đăng nhập, quản lý bản ghi DNS | Không tự gia hạn, không đổi được máy chủ |
| 3. Hosting / máy chủ | Hợp đồng, hoá đơn mang tên doanh nghiệp; quyền quản trị | Bị “giữ” website khi tranh chấp hoặc đổi đơn vị |
| 4. Mã nguồn & thiết kế | Quyền sở hữu ghi rõ trong hợp đồng; bản sao đầy đủ | Không được sửa, chuyển hoặc tái sử dụng |
| 5. Dữ liệu & nội dung | Cơ sở dữ liệu, bài viết, hình ảnh, dữ liệu khách hàng | Mất dữ liệu; rủi ro về bảo vệ dữ liệu cá nhân |
| 6. Tài khoản quản trị | WordPress/CMS, Google Analytics 4, Search Console, Business Profile, tài khoản quảng cáo | Mất lịch sử số liệu, phải làm lại từ đầu |
| 7. Bản quyền bên thứ ba | Theme, plugin, font, ảnh: biết đăng ký tên ai, hết hạn khi nào | Phải mua lại; vi phạm bản quyền khi dùng ảnh, font không được cấp phép |
Doanh nghiệp có thể tự kiểm tra nhanh bằng cách trả lời các câu hỏi dưới đây. Chỉ cần một câu trả lời “không biết” hoặc “người khác giữ” là đã có rủi ro:
Những câu hỏi này cũng nên được rà lại mỗi khi nhân sự phụ trách website nghỉ việc hoặc khi doanh nghiệp đổi đơn vị bảo trì.
Tên miền là địa chỉ của doanh nghiệp trên mạng và thường gắn với cả hệ thống email. Chủ thể đứng tên đăng ký tên miền là bên có quyền sử dụng và chịu trách nhiệm với tên miền đó, vì vậy tên miền cần đứng tên pháp nhân doanh nghiệp, không phải cá nhân nhân viên hay agency. Xem thêm kiến thức cơ bản về tên miền.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, chương trình máy tính là một loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả. Với tác phẩm được tạo ra theo hợp đồng, bên giao kết hợp đồng với tác giả là chủ sở hữu toàn bộ hoặc một phần quyền theo thoả thuận. Trong thực tế, nhân viên của agency là người viết mã; quyền của doanh nghiệp thuê làm website phụ thuộc phần lớn vào những gì hợp đồng ghi.
Vì vậy, hợp đồng thiết kế website nên tách rõ ba phần:
Nội dung pháp lý ở mục này mang tính tham khảo; với hợp đồng giá trị lớn, hãy hỏi ý kiến luật sư về sở hữu trí tuệ.

Yêu cầu đủ 8 mục trước khi nghiệm thu và thanh toán đợt cuối
Doanh nghiệp nên yêu cầu đủ các mục dưới đây trước khi ký biên bản nghiệm thu và thanh toán đợt cuối. Phần kiểm thử chức năng có thể tham khảo checklist test website trước khi vận hành và nghiệm thu bàn giao.

5 bước lấy lại quyền kiểm soát khi tài sản website nằm trong tay người khác
Nếu bên đang giữ tài sản không hợp tác, doanh nghiệp nên làm việc với luật sư, vì việc xử lý phụ thuộc vào nội dung hợp đồng và chứng từ thanh toán đã có.
Agency đăng ký tên miền giúp có sao không? Không sao, miễn tên miền đứng tên doanh nghiệp và doanh nghiệp có tài khoản quản lý. Agency có thể thực hiện thủ tục thay mặt.
Doanh nghiệp có cần giữ mã nguồn nếu đã có agency bảo trì? Có. Bản sao mã nguồn và cơ sở dữ liệu là điều kiện để đổi đơn vị hoặc khôi phục khi sự cố, kể cả khi đang có hợp đồng bảo trì.
Theme mua bằng tài khoản agency thì doanh nghiệp có được dùng tiếp không? Tuỳ điều khoản giấy phép của theme và thoả thuận với agency. Nên ghi rõ trong hợp đồng và, nếu có thể, mua giấy phép bằng tài khoản doanh nghiệp.
Nhân viên phụ trách website nghỉ việc thì cần làm gì? Thu hồi quyền truy cập, đổi mật khẩu các tài khoản, chuyển email khôi phục về hộp thư chung của công ty trước khi nhân viên rời đi.
Wecan Group hỗ trợ doanh nghiệp kiểm kê 7 tài sản website, phát hiện các mục đang đứng tên người khác và lập kế hoạch chuyển về doanh nghiệp, kết hợp chăm sóc website doanh nghiệp định kỳ sau bàn giao.
Nếu bạn chưa chắc website của mình đang đứng tên ai, hãy liên hệ Wecan Group để được rà soát.