Navigation bar là gì? Các kiểu thanh điều hướng và nguyên tắc thiết kế cho website doanh nghiệp

Thanh điều hướng là thứ người dùng nhìn thấy đầu tiên và chạm vào nhiều nhất trên một website. Khách vào website doanh nghiệp thường có mục tiêu rõ ràng: xem dịch vụ, tìm dự án đã làm, tìm số điện thoại hoặc nút liên hệ. Nếu thanh điều hướng khó hiểu, khách phải đoán, và nhiều người sẽ rời đi trước khi tìm thấy thứ họ cần.

Bài viết dưới đây của Wecan Group giải thích navigation bar là gì, khác gì với hệ thống điều hướng nói chung, các kiểu thanh điều hướng phổ biến, nguyên tắc thiết kế dựa trên nghiên cứu và tiêu chuẩn quốc tế, những lỗi thường gặp và checklist để bạn tự kiểm tra website của mình.

1. Navigation bar là gì?

Navigation bar (thanh điều hướng, hay navbar) là thành phần giao diện chứa các liên kết dẫn tới những trang hoặc khu vực chính của website, ứng dụng. Trên website, thanh điều hướng thường nằm ở đầu trang, cạnh logo; trên nhiều ứng dụng di động, thanh điều hướng nằm ở cạnh dưới màn hình để dễ chạm bằng ngón tay cái.

Navigation bar khác gì “navigation” nói chung?

Navigation (điều hướng) là cả hệ thống giúp người dùng di chuyển trong website: menu, breadcrumb, liên kết ở chân trang, liên kết trong bài, ô tìm kiếm, sitemap. Navigation bar chỉ là một thành phần, nhưng là thành phần quan trọng nhất vì xuất hiện trên mọi trang. Nếu muốn xem bức tranh tổng thể về điều hướng, bạn có thể đọc bài navigation website là gì; bài viết này đi sâu vào riêng thanh điều hướng.

Các thành phần thường có trên navigation bar

Thành phần Vai trò Lưu ý khi thiết kế
Logo Nhận diện thương hiệu, thường dẫn về trang chủ Đặt ở vị trí quen thuộc, thường là góc trái
Mục menu chính Dẫn tới các nhóm trang quan trọng nhất Nhãn ngắn, rõ nghĩa, theo cách khách gọi tên
Menu con (dropdown, mega menu) Hiển thị các trang cấp 2 Không lồng quá nhiều cấp
Ô tìm kiếm Giúp tìm nhanh trên website nhiều nội dung Cần thiết với website có nhiều sản phẩm, bài viết
Nút kêu gọi hành động (CTA) Liên hệ, nhận báo giá, mở tài khoản Nổi bật hơn các mục menu khác
Chuyển ngôn ngữ, đăng nhập Phục vụ website đa ngôn ngữ, có tài khoản người dùng Đặt nhất quán, dễ thấy nhưng không lấn át menu chính

2. Các kiểu navigation bar phổ biến

Kiểu Đặc điểm Phù hợp khi Cần lưu ý
Thanh ngang (horizontal) Các mục menu hiển thị thành hàng ngang ở đầu trang Website có ít mục cấp 1 Cần đủ chỗ trên màn hình máy tính
Sticky header Thanh điều hướng luôn hiển thị khi cuộn trang Trang dài, cần nút liên hệ luôn sẵn Giữ chiều cao gọn để không che nội dung
Dropdown Menu con xổ xuống khi di chuột hoặc bấm Mỗi mục có vài trang con Phải dùng được bằng bàn phím và cảm ứng
Mega menu Bảng lớn nhiều cột, có tiêu đề nhóm Website nhiều dịch vụ, sản phẩm như ngân hàng, chứng khoán Nhóm nội dung rõ ràng, không nhồi quá nhiều liên kết
Hamburger menu Ẩn menu sau biểu tượng ba gạch Màn hình nhỏ, có nhiều mục Làm giảm khả năng khách nhìn thấy menu
Bottom navigation bar Thanh điều hướng ở cạnh dưới màn hình Ứng dụng di động, web app Chỉ dành cho vài điểm đến quan trọng nhất

Hamburger menu: tiện cho thiết kế nhưng có cái giá

Nielsen Norman Group (NN/g) đã thử nghiệm điều hướng ẩn, điều hướng hiển thị và điều hướng kết hợp với 179 người dùng trên 6 website, cả trên máy tính và điện thoại. Theo kết quả công bố năm 2016:

  • Trên máy tính, người dùng dùng menu ẩn trong 27% trường hợp, so với 48% khi menu hiển thị và 50% khi kết hợp.
  • Trên điện thoại, tỷ lệ dùng menu ẩn là 57%, so với 86% khi điều hướng kết hợp.
  • Khả năng khám phá nội dung giảm hơn 20% trên các website dùng điều hướng ẩn.
  • Trên máy tính, nhiệm vụ mất thời gian lâu hơn ít nhất 39% khi menu bị ẩn.

Từ đó, NN/g khuyên không dùng menu ẩn trên máy tính. Trên điện thoại, nếu chỉ có từ 4 mục cấp 1 trở xuống thì nên hiển thị trực tiếp; nếu nhiều hơn, ẩn bớt là chấp nhận được. Trong bài phân tích tiếp theo, NN/g cũng lưu ý biểu tượng ba gạch chưa phổ biến tới mức ai cũng nhận ra, nên nếu dùng thì cần làm nó nổi bật, tách khỏi logo và có thể thêm nhãn chữ “Menu”.

Bottom navigation bar trên ứng dụng di động

Với ứng dụng Android, tài liệu Android Developers mô tả thanh điều hướng dưới (theo Material Design) phù hợp cho 3 đến 5 điểm đến có tầm quan trọng ngang nhau, trên màn hình kích thước nhỏ và nhất quán giữa các màn hình. Nếu doanh nghiệp có cả website và ứng dụng, hãy thống nhất tên gọi các mục giữa hai kênh để khách không phải học lại.

3. Nguyên tắc thiết kế navigation bar cho website doanh nghiệp

Chọn mục cấp 1 theo nhu cầu của khách, không theo sơ đồ tổ chức

Thanh điều hướng nên phản ánh điều khách muốn tìm (dịch vụ, giải pháp theo ngành, dự án, liên hệ), không phải cách phòng ban trong công ty được chia. Ít mục cấp 1 giúp khách quyết định nhanh hơn; các trang còn lại có thể đưa vào menu con, chân trang hoặc liên kết trong nội dung.

Với website có nhiều nhóm khách hàng như ngân hàng, cách làm hiệu quả là chia điều hướng theo nhóm khách. Ví dụ, website mới của Co-opBank do Wecan Group thiết kế tổ chức điều hướng thành 4 nhóm lớn: QTDND thành viên, Cá nhân, Doanh nghiệp và Công cụ tiện ích, để mỗi nhóm khách vào đúng khu vực của mình.

Đặt nhãn rõ nghĩa, dùng ngôn ngữ của khách

Nhãn như “Giải pháp” hay “Hệ sinh thái” nghe hay nhưng khó đoán bên trong có gì. Nhãn cụ thể như “Thiết kế website”, “Dự án”, “Liên hệ” giúp khách biết trước điều mình sẽ thấy. Tránh từ viết tắt nội bộ và tránh hai mục có nghĩa gần giống nhau.

Một nút kêu gọi hành động nổi bật

Nút “Liên hệ”, “Nhận tư vấn” hay “Mở tài khoản” nên khác biệt về màu hoặc hình dạng so với các mục menu, và chỉ nên có một nút chính. Đây là điểm chuyển đổi quan trọng nhất trên thanh điều hướng; bài website doanh nghiệp cần những chức năng gì có thêm gợi ý về các điểm tạo liên hệ trên website.

Cho khách biết họ đang ở đâu

Mục menu tương ứng với trang hiện tại nên có trạng thái active (gạch chân, đổi màu, in đậm). Kết hợp với breadcrumb ở các trang sâu, khách luôn biết mình đang ở đâu và quay lại thế nào.

Đủ lớn để chạm, dùng được bằng bàn phím

Theo tiêu chí 2.5.8 của WCAG 2.2 (mức AA), vùng bấm cho thiết bị trỏ cần có kích thước tối thiểu 24×24 CSS pixel, trừ một số ngoại lệ như có đủ khoảng cách với vùng bấm khác; mức nâng cao (tiêu chí 2.5.5) là 44×44 CSS pixel. Menu con cũng cần mở được bằng bàn phím và trên màn hình cảm ứng, không chỉ khi di chuột. Về mã nguồn, nên đặt thanh điều hướng trong thẻ <nav> và dùng liên kết HTML thông thường để trình đọc màn hình và công cụ tìm kiếm hiểu đúng.

Nhất quán trên mọi trang và mọi thiết bị

Thanh điều hướng nên giữ cùng vị trí, cùng thứ tự mục trên mọi trang. Phiên bản điện thoại có thể gọn hơn nhưng không nên đổi tên hay đổi thứ tự hoàn toàn so với bản máy tính. Nếu dùng sticky header, hãy giữ chiều cao thấp và cân nhắc thu gọn khi cuộn. Những điểm này nằm trong checklist kiểm tra giao diện website doanh nghiệp trước khi nghiệm thu.

4. Những lỗi thường gặp trên navigation bar

  • Quá nhiều mục cấp 1, khiến thanh điều hướng xuống hai dòng hoặc chữ quá nhỏ.
  • Nhãn mơ hồ hoặc dùng thuật ngữ nội bộ.
  • Ẩn toàn bộ menu sau biểu tượng hamburger trên màn hình máy tính.
  • Menu con chỉ mở khi di chuột, không dùng được trên cảm ứng hoặc bàn phím.
  • Sticky header quá cao, che mất nội dung khi đọc trên điện thoại.
  • Không có nút liên hệ, hoặc nút liên hệ trông giống hệt các mục menu khác.
  • Không có trạng thái active, khách không biết mình đang ở trang nào.
  • Bản điện thoại và bản máy tính có cấu trúc khác hẳn nhau.

5. Checklist kiểm tra navigation bar

Bạn có thể dùng 10 câu hỏi dưới đây để tự kiểm tra thanh điều hướng của website:

  1. Khách mới có hiểu website làm gì chỉ nhờ nhìn các mục menu không?
  2. Số mục cấp 1 có hiển thị gọn trên một dòng ở màn hình máy tính phổ biến không?
  3. Mỗi nhãn có cho biết rõ trang đích chứa gì không?
  4. Có đúng một nút kêu gọi hành động nổi bật không?
  5. Trang hiện tại có được đánh dấu trên menu không?
  6. Menu con có mở được bằng bàn phím và trên điện thoại không?
  7. Vùng bấm có đạt tối thiểu 24×24 CSS pixel hoặc đủ khoảng cách không?
  8. Trên điện thoại, nút mở menu có dễ thấy, tách biệt khỏi logo không?
  9. Thứ tự và tên mục có nhất quán giữa các trang, giữa máy tính và điện thoại không?
  10. Liên kết trong menu có phải là liên kết HTML thông thường, mở đúng trang không?

Checklist kiểm tra navigation bar của website

Rà soát thanh điều hướng theo checklist trước khi nghiệm thu website

Kiểm thử với người dùng thật

Checklist giúp phát hiện lỗi hiển nhiên, nhưng cách tốt nhất vẫn là quan sát người dùng thật. Hãy giao cho 3–5 người chưa từng dùng website một vài nhiệm vụ như “tìm dịch vụ X” hay “tìm cách liên hệ”, rồi ghi lại họ bấm vào đâu đầu tiên và dừng lại ở đâu. Sau khi website hoạt động, theo dõi tỷ lệ bấm vào từng mục menu và luồng di chuyển giữa các trang để điều chỉnh tiếp.

Nhóm thiết kế kiểm thử thanh điều hướng website với người dùng

Quan sát người dùng thật thực hiện nhiệm vụ giúp phát hiện điểm khó hiểu trên thanh điều hướng

Một số câu hỏi thường gặp

Navigation bar và menu có phải là một không?

Gần giống nhau. Menu là danh sách liên kết; navigation bar là thanh chứa menu cùng các thành phần khác như logo, ô tìm kiếm, nút kêu gọi hành động.

Nên đặt bao nhiêu mục trên navigation bar?

Không có con số cố định cho mọi website. Trên điện thoại, NN/g khuyên hiển thị trực tiếp nếu có từ 4 mục cấp 1 trở xuống; với thanh điều hướng dưới trong ứng dụng Android, tài liệu Android Developers mô tả phù hợp cho 3 đến 5 điểm đến.

Có nên dùng hamburger menu trên máy tính?

Không nên. Nghiên cứu của NN/g cho thấy menu ẩn trên máy tính được dùng ít hơn và làm nhiệm vụ mất thời gian lâu hơn so với menu hiển thị.

Navigation bar có ảnh hưởng tới SEO không?

Có liên quan. Thanh điều hướng xuất hiện trên mọi trang nên là nguồn liên kết nội bộ quan trọng. Dùng liên kết HTML thông thường, nhãn mô tả rõ nội dung sẽ giúp công cụ tìm kiếm và người dùng hiểu cấu trúc website.

Wecan Group – Thiết kế website và UX/UI cho doanh nghiệp

Wecan Group thiết kế website cho doanh nghiệp, ngân hàng và công ty chứng khoán, trong đó thanh điều hướng được xây dựng từ sitemap và nhu cầu của từng nhóm khách hàng. Nếu bạn muốn hiểu thêm về các yếu tố giao diện, có thể đọc bài UI – giao diện người dùng. Wecan Group có thể hỗ trợ doanh nghiệp:

  • Rà soát thanh điều hướng hiện tại theo checklist trong bài.
  • Thiết kế lại cấu trúc menu, mega menu theo nhóm khách hàng và mục tiêu chuyển đổi.
  • Thiết kế phiên bản điện thoại nhất quán với máy tính, đáp ứng yêu cầu về kích thước vùng chạm.
  • Thiết lập đo lường lượt bấm vào menu và nút liên hệ để tiếp tục tối ưu.

Hãy liên hệ Wecan Group để được tư vấn thiết kế hoặc rà soát thanh điều hướng cho website của bạn.